Ahşap Yaşar ve Yaşatır*

İbrahim CANBULAT, Y. Mimar

  

Safranbolu Tarihi Merkezinde bulunan Betenler Konağı’nın aralıklarla iki yıla yayılan restorasyonu bitti ve konak bir küçük lüks otel olarak hizmete alındı.

İstanbul Üniversitesi, Orman Fakültesi’nin yaptığı ahşap yaşı belirleme (Dentrokronoloji) çalışması ile yapıda yaygın olarak kullanılan sarıçamların 1856 + 2 yılında kesildiklerini biliyoruz. Gerçekte 18. yüzyılda yapılmış olması gereken konağın restorasyonu sırasında çeşitli yerlerinde bulunan devşirme ahşap parçalar üzerindeki yanık izlerinden ve yerel tarih çalışmalarından bir mahalle yangını sonrasında tahrip olduğunu, ardından 1860’larda yenilendiğini bulduk.

Son 50 yıl içinde insan eliyle yapılan tahribatın, yapıya zamanın getirdiğinden daha fazla olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Özellikle Batı Karadeniz Bölgesi’nin zengin ormanlarından kesilen öz ağaçların zamana dayanımı bizi hiç şaşırtmadı.

Yerel mimarinin en önemli özelliği yerel malzemeyi kullanmaksa, yapım ekonomisi de hemen ikinci sırayı alır. Konağın restorasyonu sırasında yapı elemanları üzerinden ahşabın sosyoekonomik değişime zaman içinde nasıl esneklik ve uyum sağladığını görebiliyoruz.

Çatı arasında bulduğumuz, önceki dönemlerde -asri pencere açmak için- sökülmüş cam evleri ve olmaları gereken yerlerdeki çivi ve alıştırma izlerinden hangisinin nereye ait olduğunu bulabilmek, bize büyük heyecan verdi. Pencereleri yakmayıp saklayan Safranbolululara -dillere destan cimriliklerini de göz ardı etmemek gerekir- şükran borcumuz var.

Restorasyon sırasında geçmişin izlerini taşıyan ve hala iş gören ahşap yapı elemanlarını yalnızca zararlılara karşı emprenye ettik ve sakındık.

Sonuçta ortaya çıkacak olan, yeni işlevine tam yanıt vermesi gereken bir mimari eserdir. Restorasyon çevresinde birçok uzman ve ustayla çalışırken mimarın orkestra şefi gibi davranmakla birlikte egosunu hep kontrol altında tutması gerektiğini belirtmeliyim. Mimar tabi ki yapı üzerinde iz bırakacaktır. Yeter ki, bırakacağı izler dürüst ve doğru olsun.

Ahşap çok uzun yaşar ve yaşatır.

*) Ulusal Ahşap Birliği, e-gazete 4, Şubat 2012’de yayınlanan yazının özgün örneği.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s